همه چیز درباره زردی

زردی در اثر رسوب ماده ای رنگی بنام بیلی روبین در پوست پدید می آید.این ماده از تخریب سلول های خونی قرمز ایجاد می شود.در دوران نوزادی که هنوز حفاظ سلول های مغزی کامل نشده است ، این ماده ممکن است وارد بافت مغز شود و صدمات جبران ناپذیری را وارد آورد.

فرآیند دفع این ماده سمی در کبد انجام می شود.در دوران نوزادی به دلیل تکامل نیافتن کبد و برخی عوامل دیگر ، دفع این ماده سمی به کندی صورت می گیرد و ممکن است نوزاد برای مدت کوتاهی دچار زردی شود.

در نوزادان طبیعی معمولا زردی به شدتی نیست که به نوزاد صدمه بزند.در مواردی به دلایل مختلف مانند بیماری های خونی نوزاد ، عدم تناسب گروه خون مادر و نوزاد ، بیماری های ارثی ، بیماری های تب دار و ... بر شدت زردی افزوده می شود و عواقب برگشت ناپذیری ایجاد می کند.

عدم تناسب گروه خونی مادر و نوزاد که به صورت مثبت و منفی است ، از بدن مادر موادی وارد بدن جنین می شود و به سلول های قرمز جنین آسیب می رساند.به دنبال این تخریب کم خونی و سپس زردی بروز می کند.

نکته جالب این است که در حاملگی اول این مشکل به ندرت پیش می آید و معمولا از حاملگی دوم به بعد اتفاق می افتد.علت این اتفاق ورود سلول ها خونی نوزاد به خون مادر حین زایمان و حساس شدن مادر به این گروه خونی است که این افزایش حساسیت باعث واکنش شدیدتر بدن مادر در مقابل گروه خون بیگانه می شود.با تزریق آمپولی بنام روگام می توان از بروز این حساسیت پیشگیری کرد.

تشخیص

در حال حاضر داروی خاصی برای درمان یا پیشگیری از زردی وجود ندارد و تشخیص قطعی زردی تنها از روی ظاهر امکان پذیر نیست.

معاینه نوزاد باید در نور روز انجام گیرد و نوزاد باید برهنه باشد. می‌توان با انگشت شست روی پوست نوزاد کمی فشار آورد تا سرخی پوست بی رنگ گردد و بیدرنگ پس از برداشتن انگشت به رنگ پوست نوزاد زیر انگشت توجه نمود که آیا زرد است یا خیر. اولین جایی که زردی قابل مشاهده است، زیر زبان و صلبیه چشم می‌باشد. زردی از سوی صورت شروع به نمایان شدن می‌کند و با بالا رفتن مقدار بیلی‌روبین، به سمت پاها گسترش پیدا می‌کند یعنی اگر فقط صورت زرد باشد، بیلی‌روبین بین ۵ تا ۷ است، بالای سینه تا ناف حدود ۱۰، تا پایین شکم ۱۵ و تا نوک پا ۲۰ میلیگرم بر دسی‌لیتر.

باید آزمایش سطح بیلی‌روبین خون اورژانس (یعنی طی دو ساعت) در تمام نوزادانی که زردی روز اول دارند انجام شود و هر ۶ ساعت تکرار گردد تا زمانی که ثابت یا پایین رونده شود. انجام آزمایش سطح بیلی‌روبین به صورت روتین برای نوزادانی که زردی مشهود ندارند، اشتباه است.

درمان

فوتوتراپی با نور آبی

با تاباندن نور به پوست نوزادانی که دچار بالا رفتن بیلی‌روبین غیرمستقیم شده‌اند، فوتوایزومرهایی به وجود می‌آیند که قابلیت دفع بیشتری دارند و باعث پایین آمدن سطح بیلی‌روبین می‌شوند.

تعویض خون

در تعویض خون دو برابر حجمی ، کل خون نوزاد با دو برابر حجمش از خون مادر تعویض می‌گردد. در این روش از راه ورید نافی[ی ۲۲] به ازای هر کیلوگرم وزن نوزاد، ۷۵ تا ۱۷۰ میلی‌لیتر از خون مادر مورد استفاده قرار می‌گیرد. در زمان انجام تعویض خون نباید فوتوتراپی را قطع نمود و به صورت روتین نباید کلسیم وریدی داد، مگر اینکه نیاز به کلسیم به صورت مستقل ثابت شود.

طب سنتی


عصاره تام شیرخشت ، ترنجبین و گیاهان پزشکی سنتی چینی (درمنه اسکوپاریا) هنوز از سوی منابع مرجع پزشکی واجد تأثیر درمانی شناخته نشده‌اند.

 

توصیه‌هایی برای پیشگیری


برای اینکه نوزاد دچار زردی نشود ویا اگر شد سریعتر خوب شود، برای نوزادانی که شیر مادر می‌خورند توصیه می‌شود که تعداد دفعات شیر دادن بین 8 تا ۱۲ بار در چند روز اول به دنیا آمدن باشد، نوزادانی که ناچار به استفاده از شیرخشک هستند هر دو تا سه ساعت حدود سی تا شصت سی سی شیر به نوزاد بدهند. اینکه به صورت روتین به همه نوزادان آب یا آب قند بدهند درست نیست.در صورت ابتلای نوزاد به زردی ، شیر مادر را قطع نکنید و برای پیشگیری از معلولیت ها و عقب ماندگی ها هرچه سریع تر به پزشک مراجعه کنید.

منبع: