آرتروز چیست

آرتروز به معنای ساییدگی مفصل و تخریب سطح مفصلی است. در بیمار مبتلا به آرتروز یا ساییدگی مفصل تغییر شکل، درد و محدودیت حرکت در مفصل بوجود میاید. ساییدگی مفصل یا آرتروز درمان ندارد ولی میتوان با استفاده از روش هایی شدت علائم بیماری و مشکلاتی را که برای بیمار بوجود آمده است کاهش داد

آرتروز به معنای ساییدگی مفصل و تخریب سطح مفصلی و بدنبال آن تغییر شکل، درد و محدودیت حرکت در مفصل است.
آرتریت Arthritis به معنای التهاب مفصل است و استئوآرتریت Osteoarthritis شایع ترین نوع آرتریت است. در استئوآرتریت مشکل اصلی در غضروف مفصلی است و بعد از مدتیاستخوان مفصل هم دچار آسیب میشود. آرتروز Arthrosis یک کلمه یونانی به معنای مفصل است ولی به معنای استئوآرتریت هم بکاربرده میشود. در فارسی بجای کلمات استئوآرتریت و آرتروز از کلمه "ساییدگی مفصل" هم استفاده میشود.

در طول روز و به علت فعالیت های بدنی مفاصل بدن بطور مرتب در معرض ضربه قرار دارند و این ضربات مرتبا آسیب هایی را به آنها بخصوص به غضروف مفصلی وارد میکنند. بدن این آسیب ها را تا جایی که میتواند ترمیم میکند. پس در طول زندگی مفاصل بدن دائما در یک فرآیند آسیب و ترمیم قرار دارند.

گاهی اوقات شدت آسیب های وارده به مفصل بیش از قدرت ترمیم بدن است و یا به عللی قدرت ترمیم بدن کاهش یافته و نمیتواند آسیب های معمولی را مرتبا ترمیم کند. در این موارد غضروف مفصلی بتدریج خرابتر و خرابتر میشود و این شروع آرتروز است. 
در ابتدا سطح غضروف ریش ریش و لایه لایه میشود. با هر آسیبی مقداری از روی غضروف برداشته میشود تا اینکه بتدریج کلفتی غضروف کم میشود. کم شدن کلفتی غضروف که در رادیولوژی بصورت کاهش فاصله مفصلی دیده میشود از علائم اولیه شروع ساییدگی مفصل است

آرتروز از سنین 40-30 سالگی بدون اینکه علائمی داشته باشد شروع می شود. در میانسالی دردآغاز می گردد. گرفتاری در زنان بیشتر از مردان است. همه مفاصل می توانند دچار آرتروز شوند ولی در مفاصل اندام تحتانی که تحمل وزن بدن را دارند بیشتر است. زانوها، مهره های گردن و کمر و انگشتان دست بیشتر گرفتار می شوند و در مفاصل آرنج و شانه نادر است. اگر علت آرتروز بیماری خاص آن مفصل و یا ضربه باشد محدود به یک مفصل می باشد در غیر این صورت معمولا چندین مفصل با هم گرفتار می شوند.

مهمترین علل آرتروز عبارتند از:

ارثی ( ژنتیک) : در بعضی نژادها و بعضی خانواده ها بیشتر است.
علل شغلی : در شغل هایی که روی مفصل فشار زبادی وارد می شود و یا در شغل هایی که بایستی مفاصل مدت ها خم باشند ( مانند نشستن طولانی ) بیشتر است
چاقی
انحراف اندام : مانند ساق پرانتزی که باعث آرتروز در سمت داخل زانو می شود.
بعضی از بیماری ها : مانند نقرس و رماتیسم
ورزش درصورتی که روی اصول صحیح نباشد و فشار بیش از ظرفیت روی مفصل وارد شود.
سابقه ضربه های شدید یا شکستگی های داخل مفصلی

مهمترین اقداماتی که برای کنترل آرتروز انجام میشوند عبارتند از :

تغییر روش زندگی یا Lifestyle
از مهمترین روش های کاهش علائم ارتروز تغییر دادن روش زندگی است. مهمترین آنها عبارتند از

کم کردن سطح فعالیت های بدنی
استفاده کمتر از پله و زمین های شیب دار در آرتروز زانو و مفصل ران
استفاده از توالت های صندلی دار در آرتروز زانو و مفصل ران
خوابیدن در بستر کمی سفت در آرتروز ستون مهره
بلند نکردن اجسام سنگین
یاد گرفتن طرز صحیح بلند کردن اجسام از روی زمین

ورزش
انجام نرمش های کششی و تقویتی میتواند تا حد زیادی قابلیت انعطاف مفاصل را حفظ کرده و آنها را قوی نگه دارد تا بتوان از عهده انجام فعالیت های روزمره برآمد. شنا و پیاده روی از نرمش های خوب هستند. آرتروز هر مفصل نرمش های مخصوص به خود دارد که با یاد گرفتن آنها میتوان تا حدود زیادی درد را کاهش داد

کاهش وزن
اگر چاق هستند کم کردن وزن میتواند تا حد زیادی درد ناشی از آرتروز را کم کند. حتی چند کیلو کاهش وزن هم تاثیرات مهمی در کم کردن علائم بیماری دارد. اگر وزن متعادل دارید باز هم کم کردن وزن میتواند در کاهش علائم بیماری به شما کمک کند.

وسایل کمکی
استفاده از وسایلی مانند بریس های زانو، کفی های مخصوص کفش و زیاد چسب زدن به کشکک برای کنترل حرکات آن میتواند در کاهش دردهای زانو به علت آرتروز موثر باشد

عصا
به دست گرفتن عصا در دست مقابل اندام دچار آرتروز یا ساییدگی مفصل میتواند تا حدی درد ناشی از بیماری در مفصل ران و زانو را کم کند

گرما
گرم نگه داشتم مفصل مبتلا به آرتروز میتواند تا حدی درد ناشی از آن را کاهش دهد. این گرما میتواند با استفاده از لباس های کلفت تر بدست آید و یا با استفاده از وسایل کمکی مانند کیسه آب گرم یا حوله برقی بتوان مفصل مبتلا را گرم کرد

دارو
دارو میتواند درد و التهاب ناشی از آرتروز را کاهش دهد. برای مطالعه داروهای مورد استفاده در ساییدگی مفصل به مقاله بعد مراجعه کنید

عمل جراحی
از اعمال جراحی متفاوتی در درمان آرتروز استفاده میشود. درمان های جراحی معمولا برای بیمارانی بکار برده میشود که درد و ناراحتی آنها به اقدامات درمانی قبلی پاسخ مناسبی ندهد.

درمان آرتروز
درمان قطعی جهت آرتروز وجود ندارد. درمان های آن جهت از بین بردن درد و در صورت امکان پیشگیری از پیشرفت آرتروز می باشد . جهت از بین بردن درد ابتدا دارو و بی حرکتی مفصل به طور موقت و گاهی فیزیوتراپی شروع می شود . در آرتروز زانو بایستی از خم و جمع کردن مفصل هنگام نشستن خودداری شود و شخص مبتلا از توالت فرنگی استفاده کند. هنگامی که شدت درد و علائم بیماری کاهش یافت، تمرینات مناسب ورزشی داده می شود. بایستی بیمار وزن خود را کم کند تا فشار کمتری روی مفصل باشد و در صورت نیاز باید یا عصا راه برود.

استفاده از محصولات طبی نیز برای تسکین درد توسط پزشکان توصیه شده است . 
بهترین محصولات برای درمان انواع آرتروز

منبع: